21 marca 2017, autor: Wojciech Kapelko

„Szafa grająca!” – historia muzyki popularnej utrwalona na płytach gramofonowych

szafa_poziomInternet zmienił świat? Bez wątpienia. Ale wcześniej rewolucję w globalnej kulturze wywołało wynalezienie gramofonu. Dzięki płytom z winylu i szelaku muzyka docierała do masowego odbiorcy, przekraczając granice krajów i kontynentów.

Wystawa „Szafa grająca! Żydowskie stulecie na szelaku i winylu” opowiada o historii fonografii oraz muzyki popularnej w XX w. i pokazuje duży udział, jaki mieli w niej żydowscy producenci, kompozytorzy i artyści.

Wystawa: 3 lutego – 29 maja 2017, bilety: 12 zł normalny, 8 zł ulgowy

Na wystawie można posłuchać muzyki kantoralnej, która dzięki gramofonowi upowszechniła się w domach żydowskiej klasy średniej, piosenek teatru jidysz, znanych na całym świecie popularnych piosenek z filmów, rewii i musicali, jazzu, folku i mocnych kawałków punkowych buntowników.

Te utwory nie zawsze były żydowskie (często żydowskie nie były wcale), ale stanowiły odzwierciedlenie żydowskiego doświadczenia w XX wieku, na które składało się m.in. zaangażowanie w różnorodne ruchy artystyczne i polityczne, emancypacja i asymilacja.  Z drugiej strony, w płytowych zapisach widać także starania o podtrzymanie pamięci i żydowskiej tradycji, nieraz w formie śmiałych muzycznych eksperymentów.

img_6626

Na wystawie, oprócz nagrań, wywiadów i oryginalnych płyt, zaprezentowane będą też fonografy i gramofony pozyskane od lokalnych kolekcjonerów. Atrakcją będzie również specjalnie skonstruowana szafa grająca, w której można posłuchać utworów tematycznie związanych z wystawą. Zobaczymy płyty i usłyszymy nagrania m.in. tanga i fokstroty w wykonaniu orkiestry Jerzego Petersburskiego i Artura Golda, popularne filmowe przeboje autorstwa Henryka Warsa, w wykonaniu takich gwiazd, jak Wiera Gran czy Adam Aston. Do tego utwory Boba Dylana, Lou Reeda, czy The Ramones, polski bigbit w wykonaniu Śliwek i Następców Tronów, nowoczesne interpretacje muzyki klezmerskiej w wykonaniu The Klezmatics, Kroke i niesamowita Barbra Streisand!

Oprócz twórców na wystawie przedstawiamy również odbiorców muzyki – o piosenkach, które odegrały ważną rolę w ich życiu, opowiadają osoby osobiście i zawodowo związane z kulturą żydowską.  Ich wypowiedzi to nie tylko opowieści o muzyce, ale również o doświadczeniu bycia Żydem w XX wieku.

 

Pierwotna wersja wystawy została przygotowana przez Muzeum Żydowskie w Hohenems w 2014 roku (oryginalny tytuł: Jukebox. Jewkbox! A Jewish Century on Shellac&Vinyl), następnie  była prezentowana w Muzeum Żydowskim w Monachium i w Muzeum Żydowskim w Londynie.

  • Kuratorzy: Hanno Loewy, Tamara Sztyma
  • Kurator organizacyjny: Ewa Witkowska
  • Projekt: Atelier Stecher, Austria
  • Identyfikacja wizualna wystawy: Atelier Stecher, Piotr Janiszewski
  • Projekt aneksu „Scena nowej muzyki żydowskiej w Polsce”: Piotr Antonów
  • Tłumaczenie tekstów na język angielski: Dominika Gajewska, LIDEX
  • Korekta tekstów polskich: Tamara Łozińska
  • Korekta tekstów angielskich: Michał Hamerski, Zofia Sochańska
  • Opieka konserwatorska: Anna Sembiring
  • Nagrania tekstów: Studio Publishing
  • Instytucje i osoby, które wypożyczyły obiekty na wystawę: Biblioteka Narodowa w Warszawie (The National Library in Warsaw), Judisches Museum Munich, Muzeum Techniki i Przemysłu w Warszawie (Museum of Technique and Industry, Warsaw), Jerzy Gogacz, Tomasz Lerski, Alan Dein, Felicitas Heimann-Jelinek, Helene Maimann, Timna Brauer, Anna i Jakob Eisenstein, Uri i Marlena Tänzer, Ellen Presser, Olga Mannheimer, Lea Wolff, Hanns Peter Bushoff, Barbara Kirshenblatt-Gimblett, Dominique Moisi, Peter Loewy, Yves Bollag, Uri Wertheim, Raymond Wolff, Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie, Multikulti Project, Fundacja Nadaye, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce

 

(źródło: www.polin.pl )